Neovlašćeno plasiranje i licenciranje muzičkog sadržaja od strane pojedinih publishera, korišćenje AI tehnologija, piratska izdanja, lažni izvođači i učešće drugih učesnika na tržištu predstavlja jedan od najvećih izazova digitalne muzičke industrije. Posledice ovakvih zloupotreba, uz sve prisutnija AI-generisana lažna izdanja, jesu krađa identiteta izvođača, gubitak prihoda i povreda interpretatorskih, autorskih i srodnih prava.
Svedoci smo sveopšte prisutnosti AI alata i softvera u gotovo svim sferama društva, biznisa i života, ali poslednjih meseci taj trend nije zaobišao ni muzičku industriju. Sve je više ozbiljnih primera gde jasno možemo zapaziti mnoštvo prevarantskih profila i neovlašćenih objava na streaming servisima kao što su Spotify, Deezer i Apple Music – što rezultira krađom identiteta umetnika, gubitkom tantijema autora, narušavanjem reputacije izvođača, gubitkom prihoda koje generišu izdavači i izvođači. Međutim, u regionu a posebno u Srbiji, neovlašćeno plasiranje i objava muzičkog sadržaja nije samo rezultat AI tehnologija.
Ilegalno plasiranje i licenciranje muzičkog sadržaja na streaming i download platformama je rezultat aktivnosti pojedinih i novonastalih publishera koji zloupotrebljavaju poverenje autora tako što bez njihovog znanja ili delimične saglasnosti uploaduju, plasiraju i registruju materijal pod svojim label-om i izdavačkom kućom kao svoja zvanična izdanja. Autori su delimično informisani o samom modelu delovanja, gde im je obaćana „veća zarada“ i naplata od autorskih dozvola za obradu dela ili tantijema, ali suštinski nisu upoznati sa dodatnim izvorima prihoda.
Ovakve i slične zloupotrebe zbunjuju publiku, krše Zakon, dovode u zabludu izvođače, otežavaju praćenje prava i finansijskih tokova, a često dovode do situacija u kojima autori ostaju uskraćeni za svoja prava i prihode, a pod izgovorom da se oni staraju o njihovim autorskim delima. Autori i kompozitori sa druge strane i ne znaju o raspodeli i ugovorima koji isti ti publisheri i lažni izdavači imaju sa distributerima i neprovrenim agregatorima.
Pomenuti akteri često zajedno učestvuju u neovlašćenom i ilegalnom licenciranju sadržaja a sve sa ciljem da bi sačuvali status agregatora jer su pod pritiskom „publishera“ i autora. Praktično, publisheri ucenjuju agregatore da će YouTube kanale pevača iil produkcija, koji su članovi istih agregatora, i sadržaj na digitalnim servisima gasiti i slati take-down zahteve što ugrožava status mreže tj. distributera. Pod tim pritiskom prihvataju „savez“ sa publisherima i pojedincima, te na taj način zajedno učestvuju u krađi i neovlašćenom plasiranju i licenciranju muzičkog sadržaja.
Kao što za svaku obradu autorskog dela, obavezna je saglasnost autora tako isto prema Zakonu da bi se interpretacija nekog dela objavila, potrebna je i saglanost interpretatora tj. pevača kojom se slaže ili ne slaže da se lik i delo eksploatiše na digitalnom nebu ili drugom obliku.
U eri digitalne distribucije, transparentnost između izvođača i autora pre svega, a kasnije publishera moraju biti prioritet, kako bi se sprečile ovakve zloupotrebe i zaštitila prava svih učesnika u muzičkom procesu.
Međutim, osim same tehnologije i zloupotrebe, problem dodatno otežava i spora ili nedovoljna reakcija nadležnih institucija i platformi, zbog čega prevaranti često uspevaju da dugo ostanu aktivni bez posledica i u dužem vremenskom periodu ubiraju prihode od digitalne prodaje. Zbog toga je neophodno da se ubrzaju postupci kontrole i sankcionisanja kako bi se zaštitila prava umetnika i očuvala njihova reputacija.
Australijski projekat The Sweet Enoughs, na čijem je čelu Paul Bender (ranije Hiatus Kaiyote), otkrio je da se na njihov profil pojavljuju AI-generisane numere koje nisu kreirali i objavili. Spotify je reagovao tek nakon šest nedelja. Slični fake sadržaji pojavili su se i na profilima bendova kao što su Alpha Wolf, Thy Art Is Murder, pa čak i klasičnih izvođača poput Swans i Asia. Brisbane Times+2Indonesia Crowd+2ABC+2.
Na domaćoj sceni se poslednjih meseci dešava, kod nekih od najslušanijih i najstrimovanijih izvođača kao što su Saša Kovačević, Tea Tairović, Milica Pavlović, Senidah i mnogi drugi identičan scenario gde se kreiraju lažna ili AI generisana izdanja, čak i adaptirana postojeća izdanja. Razlog zašto je u svetu mnogo više takvih slučajeva jeste veličina tržitša i market share u zaradi kao i zarada po stream-u ili downloadu.
Sa druge strane, ProPublica je otkrio mehanizam i čitavu strukturu učesnika u kojoj su prevaranti kreirali izmišljene Spotify/Apple Music umetnike s nepostojećim i izmišljenim imenima i minimalno kvalitetnim muzikom – sve zarad dobijanja „verified“ značke na Instagramu. Striming broje bot playovi i plaćene promocije dovoze disque lažne pratioce i lažne značke, a više od 100 profila je uklonjeno zbog manipulacije.
Još jedan slučaj generisanih lažnih izdanja koji je bio toliko obiman i isporučen u kratkom vremenskom roku a Ars Technica je dokumentovao gde su bukvalno stotine generičkih i bezvrednih lažnih i nepostojećih albuma pod imenima lažnih labela (npr. Beat Street Music, Ancient Lake Records) završile na stranicama bendova kao što su Gong, Asia, Swans i Yes. Spotify je nakon određenog vremenskog roka i svih provera uklonio te objave i suspendovao dobavljača.
Ažurnost i brzina digitalnih servisa je od krucijalne važnosti kako bi se zaustavio ovaj sve više rastući trend. Sa druge strane YouTube drugačije funkcioniše u pogledu zaštite audio i video sadržaja jer je aktivan tkzv. Content ID alat koji višestruko brže reaguje nego sto je slučaj kod streaming ili download platformi.
Jedan od vodećih svetskih portala Business Insider je u drugoj polovini prošle godine uradio reportažu i objavio sličnu situaciju u Americi i Danskoj. U Danskoj je muškarac osuđen na 18 meseci zatvora jer je upotrebom fake botova generisao lažne streamove na stotinama svojih numera, uključujući i modifikovane folk pesme. Kriminalna zloupotreba dovela je do zarade od oko 290 000 američkih dolara u tantijemima. Slučaj pokazuje ozbiljnost i širinu ovog problema.
Sa druge strane, američki autor je optužen za prevaru sa AI muzikom generisanom pod lažnim imenima – zaradio je oko $10 miliona, a optužnica nosi rizik do 60 godina zatvora.
Na Redditu se pojedini nezavisni muzičari žale da su im pesme uklonjene ili da su dobili greške bez vlastite krivice. Naprimjer, jedan umetnik na DistroKid-u je dobio obaveštenje da je njegov track obrisan jer je navodno imao “100 % artificial streams” -iako je imao manje od 200 autentičnih streamova, većinom svojih ličnih playlist-a.
Čak 44% novih pesama na striming servisima u potpunosti pravi veštačka inteligencija. Saznajte kako Spotify, Apple Music i Tidal planiraju da zaštite autore.
U eri u kojoj brojevi definišu uspeh, strimovi su postali najvidljiviji pokazatelj popularnosti. Ipak, iza tih brojeva često se krije kompleksnija slika - od algoritma i distribucije do načina na koji publika zaista sluša muziku. Tekst otvara pitanje koliko su metrike pouzdane i šta zapravo znače u savremenoj muzičkoj industriji.
Način na koji slušamo muziku se promenio, a sa njim i uloga albuma. U vremenu brzog konzumiranja muzike i plejlista, postavlja se pitanje da li album i dalje može da zadrži pažnju publike.
Digitalne muzičke platforme sve više oblikuju muzičku scenu na Balkanu, donoseći domaćim i regionalnim izvođačima priliku da svoje hitove predstave široj publici. Popularnost singlova meri se milionima pregleda i slušanja.
U eri digitalne revolucije, način na koji se muzika distribuira i konzumira potpuno se promenio. Nekada su izvođači bili zavisni od izdavača i fizičkih medija da bi dopreli do publike, dok danas digitalne platforme omogućavaju direktan kontakt sa slušocima širom sveta
Čak 44% novih pesama na striming servisima u potpunosti pravi veštačka inteligencija. Saznajte kako Spotify, Apple Music i Tidal planiraju da zaštite autore.
